Sádde váidaga Stáhtahálddašeaddjái
Jos skuvla ii leat álggahan heivvolaš doaibmabijuid givssideami bisseheapmái ovtta vahku maŋŋá go dii lehpet dieđihan, de lea dis váidalanvuoigatvuohta Stáhtahálddašeaddjái (Statsforvalteren).
Stáhtahálddašeaddji lea guhká leamaš klageinstans (váidalanásahus) givssidanáššiin, muhto ovdal 2017 láhkarievdadusa lei min vásáhusa mielde hárve ahte bearrašat ožžo buori veahki. Láhkarievdadusa maŋŋá leat mii oaidnán máŋga buorideami Stáhtahálddašeaddji luhtte.
Leat stuorra erohusat gelbbolašvuođas fylkkaid gaskkas, muhto oppalaččat oaidnit ahte váidaláššit meannuduvvojit vuđolaččat, bearrašat ožžot mieđáhusa (medhold) eanaš áššiin, ja máŋggas vásihit Stáhtahálddašeaddji doarjjan.
Stáhtahálddašeaddji sáhttá leat doarjjan
Ozat áinnas rávvagiid iežat stáhtahálddašeaddjikantuvrras, sihke skuvllain ovttasbarggu ja vejolaš váidalanášši ektui. Muhtun áššemeannudeaddjit dollet ovdamearkka dihte eahpeformálalaš ságastallamiid skuvllain, ja váikkuhit ahte buorit doaibmabijut jođáneappot bohtet sadjái.
Áššemeannudanáigi
Stáhtahálddašeaddjái ii leat gáibádus áššemeannudanáiggi hárrái, ja áigi rievdá hui olu. Jos ášši guhkkána, de sáhtát bivdit áššemeannudeaddji gohččut skuvlla álggahit gaskaboddosaš doaibmabijuid, vai mánná oažžu oadjebas dili dan botta go ášši meannuduvvo gearggusin.
Bearrašat ožžot mieđáhusa
Bearaš oažžu mieđáhusa hui eanaš áššiin.
Ođasmahttin (2026): Dát lea šaddan vel čielgaseappot. Ráđđehusa fáganotáhta miessemánus 2025 mielde konkludere Stáhtahálddašeaddji ahte skuvla lea rihkkon aktivitetsplikt (doaibmangeatnegasvuođa) sullii 95 proseanttas dieđihuvvon áššiin (ráđđehusa fáganotáhta skuvlabirrasa birra, miessemánnu 2025). Rádji dieđiheapmái ii galgga leat alla — ja logut čájehit ahte bearrašiin geat dieđihit, dábálaččat lea riekta.
Makkár fápmogaskaoamit leat Stáhtahálddašeaddjis?
Stáhtahálddašeaddji sáhttá gohččut skuvlla álggahit doaibmabijuid. Moaitinvearálaš diliid oktavuođas sáhttet sii mearridit skuvlla eaiggádii tvangsmulkt (bákkolaš sáhkku). Dát njuolggadus lea ođas, ja 2018 geasi lea dušše okta gielda ožžon tvangsmulkt.
Ođasmahttin (2026): Tvangsmulkt lea fievrriduvvon viidáseappot dálá njuolggadusortnegis. Stáhtahálddašeaddji sáhttá gohččut skuvlaeaiggáda njulget dili ja mearridit tvangsmulkt — ovttageardánis submin dahje beaivesáhkkun mat golle dassážii go gohččun lea ollašuhtton. Klageinstans Stáhtahálddašeaddji mearrádusaide lea Oahpahusdirektoráhtta (Utdanningsdirektoratet). (Gáldu: Oahpahusdirektoráhta johtoreive skuvlabirrasa birra.) Máŋga gieldda leat ožžon áitagiid sáhku birra jos dilit eai buorán, mii orru leamen dagahan ahte givssidanáššiide lea gávdnon čoavddus jođáneappot.
Mii jos buorideapmi lei gaskaboddosaš?
Muhtun bearrašat vásihit ahte ovttasbargu skuvllain buorrána ja ahte givssideapmi geahppána, dahje nohká, maŋŋá go leat ožžon mieđáhusa Stáhtahálddašeaddji luhtte. Muhtumin ii leat čoavddus bistevaš. Jos givssideapmi álgá fas, ja/dahje ovttasbargu skuvllain šaddá váttis, de sáhttá sáddet ođđa váidaga Stáhtahálddašeaddjái.
Mii jos ii leat ovttaoaivilis Stáhtahálddašeaddji mearrádusain?
Jos dii ehpet leat duhtavaččat Stáhtahálddašeaddji mearrádusain, de sáhttá bearaš váidalit mearrádusa Oahpahusdirektoráhtii. Dát váidalanvejolašvuohta lea ođas, ja dain moatti váidalanáššis maid mii dovdat, lea meannudanáigi leamaš guhkki.
Jos ii ožžon mieđáhusa Stáhtahálddašeaddji luhtte, muhto oažžu mieđáhusa Oahpahusdirektoráhta luhtte, de lea dehálaš mearkkašit ahte dat sáhttá addit vuoigatvuođa oažžut vejolaš áššegoluid máksojuvvot, nugo ovdamearkka dihte advokáhtagoluid.
Stáhtahálddašeaddji áššemeannudanmeattáhusaid oktavuođas
Jos Stáhtahálddašeaddji dahká áššemeannudanmeattáhusaid, de sáhttá bearaš váidalit Sivilombudsmannenii. Váidalanvuoigatvuohta galgá boahtit ovdan Stáhtahálddašeaddji vástádusreivves.