Kvifor kan skulebyte vere eit alternativ du bør tenkje over?

«Kvifor skal barnet mitt flytte, når det er dei andre som mobbar?» Spørsmålet er heilt berettiga. Og likevel kan svaret på kva som er best for barnet ditt, vere eit anna enn svaret på kva som er rettferdig.

Barn har rett til trygg skulegang, og som skildra i denne guiden kan du setje i verk ei rekkje tiltak for å oppfylle denne retten. Dessverre tek desse prosessane ofte tid, og for kvar dag som går med mobbing, blir barnet utsett for krenkingar. Dersom familien bur i eit område med valmoglegheiter, kan det vere fornuftig å tenkje alternativ skule. Ikkje fordi det er rett eller rettferdig, men fordi det kan gjere livet betre for barnet.

Bør ikkje den som mobbar måtte flytte? No er det lovfesta at ein kan flytte barn som mobbar, slik at barna som blir utsette for mobbing slepp å flytte. (Regelen blei innført i 2017; ordenstiltak er i den nye opplæringslova samla i kapittel 13. Nøyaktig paragraf er ikkje verifisert per juli 2026 — til juridisk avklaring i FOMIS.) Så, ja, ein kan teoretisk sett krevje at det er barn som mobbar som må byte skule. Det er ofte vanskeleg å få til i praksis, særleg dersom skulen bagatelliserer mobbinga. Den raskaste og enklaste løysinga for å gjere tilværet betre for barnet, kan vere å ta barnet ut av det negative klassemiljøet.

Nokre påstår det ikkje hjelper å flytte barnet til ny skule, at mobbinga berre vil halde fram. Det er ikkje nødvendigvis sant. Nokre opplever å bli mobba på ny skule, medan dei fleste vi har snakka med fortel at barnet fekk det betre då han/ho kom seg ut av miljøet med mobbing.

Nokre påstår det ikkje hjelper å flytte barn som mobbar, men det er heller ikkje nødvendigvis sant. Dersom barn mobbar i ei gruppe, tek det gjerne tid å byggje opp grupper som ein kan få med seg på mobbing. Ved overgang til ungdomsskule og VGS blir gamle elevgrupper ofte delte opp, nettopp for å motverke klikking.

Kva skal ein seie til barnet?

Skal ein involvere barnet i denne prosessen? Nokre barn er bevisste og aktive medspelarar i å løyse si eiga mobbesak, medan andre er uvitande om innsatsen til foreldra. Dei føresette må vurdere i kva grad barnet blir involvert.

Vel ein å involvere barnet, kan ein få fine samtalar rundt opplevingane til barnet, og kva løysingar ein kan sjå på. Kva inneber til dømes eit skulebyte? Lengre reiseveg, venner ein kanskje mistar og nye grupper som ikkje kjenner barnet, men der dei kjenner kvarandre. Kanskje kan ein avtale eit møte med den nye skulen? Kva med å hospitere på ein annan skule for så eventuelt å returnere når eigna tiltak er sette i verk? Å gi barnet opplevinga av valmoglegheiter kan vere positivt, men hugs at sjølv om barnet er involvert, er det du som vaksen som har ansvaret for vala som blir gjorde.

Kan ein velje skule?

I Noreg har vi ikkje fritt skuleval, men barn som søkjer skulebyte på grunn av mobbing, får som regel innvilga ønsket om skulebyte, eller hospitering. Det er ein fordel å ha god dokumentasjon på mobbesaka, gjerne med legeerklæring og klage til Statsforvaltaren når ein krev skulebyte.

Ved hospitering, eller skulebyte, tilrår vi familien å kontakte den nye skulen før bytet, for å få til ein så god overgang som mogleg.

Les: Råd for familien