Váhnemiid bagadus

KapihttalatVeahkehit máná

2 min lohkanáigi · Eallit givssidanáššiin· Mo veahkehit máná

Mánná dárbbaša du doarjaga nu movt ii goassege ovdal

Mánát geat givssiduvvojit eai álo čájet dan — muhtumat šaddet jaskadin, earát «vuostemielalažžan» ruovttus. Ná addát mánnái dan doarjaga maid dat dárbbaša dál, ja dan áiggi maid dat dárbbaša dálkkoduvvat maŋŋá.

Soaittát sivahallat iežat go it leat oaidnán dan ovdal. Divtte dan dovddu luoitit — mánát čiehkadit dávjá givssideami, erenoamážit sin ovddas geaid sii eanemusat ráhkistit. Dat mii mearkkaša, lea ahte don oainnát dan dál.

Ii leat álo nu ahte mánát geat givssiduvvojit bivdet veahki dahje láhttejit oaffarin. Lea lunddolaš šaddat morrašii, suhttat, moaridit ja soaitá šaddat aggressiivvalažžan go eallin lea váttis. Dat guoská maiddái mánáide. Jurddaš man garra deattu vuolde mánná lea, ja daga buoremusat čájehit doarjaga ja áddejumi. Veahket de máná eret dan váttis dilálašvuođas.

Givssideapmi sáhttá cuvket iešluohttámuša

Go mánná givssiduvvo, de sáhttá ádjánit ovdal go dan fuomáša. Ollu mánát eai hálit čájehit iežaset rašivuođa váhnemiidda, dahje earáide birrasis. Máŋggas guddet lossa noađi okto.

Muhtumin vállje skuvla čujuhit váttisvuođaide mánás gii givssiduvvo, dan sadjái go guovlat sidjiide geat givssidit. Dat dahká máná eallima ain váddáseabbon, ja sáhttá dagahit ahte váhnemat eai álo ipmir mii duođai dáhpáhuvvá.

Jos mánná lea “vuostemielalaš” ruovttus, soaitá negatiiva láhttemiin oarpmeliid, váhnemiid ja earáid vuostá geaid ektui son dovdá iežas oadjebasin, de dat sáhttá váikkuhit ahte mánná vásiha vel eanet deattu ja cuiggodeami.

Go mánát vásihit givssideami, de sii dárbbašit bearraša olles ja dievaslaš doarjaga.

Muhtumat dovdet sivalašvuođa dan dihte go eai ipmirdan dallánaga mii dáhpáhuvai. Divtte dan dovddu luoitit, deaŧaleamos lea ahte don oainnát máná dál, ja doarjut 100%.

Ii leat álo nu ahte min mánát ipmirdit man sakka mii ráhkistit sin, ja man vuoiggas mii háliidit veahkehit. Dát sáhttá leat buorre áigi dadjat dan čielga sániiguin. Go mánná dovdá du olles doarjaga, gaskal iežas eallima garraseamos rahčamuša, de sáhttá dat addit váhnen–mánná čanastagaid mat leat mávssolaččat viidáseappot eallimis.

Guhkesáigásaš váikkuhusat

Mánát geat givssidit sáhttet jođánit vajálduhttit loavkidemiid maid sii leat earáid vuostá dahkan, muhto son guhte vuoliduvvui ja loavkiduvvui sáhttá dovdat dan dovddu guhká. Muhtumin olles eallima.

Diimmut, beaivvit ja jagit sáhttet mannat ođđasit vásiheapmái loavkidemiid, smiehttamii daid birra ja balu dovdamii. Leage gierdavaš, maiddái maŋŋá go givssideapmi lea nohkan. Atte mánnái áiggi dálkkoduvvat.

Oza profešonealla veahki jos lea dárbbašlaš. Gávdnojit earret eará traumadikšofálaldagat. Váldde gerges oktavuođa fástadoaktáriin ráđiid dihte, ja vejolaččat oažžut sáddehusa profešonealla veahkkái. Sáhttá maiddái ráđđádallat BUP:in.

Loga: Ráđđego skuvla maiddái astoáiggi? Dalle sáhttá leat jierpmálaš árvvoštallat molssaeavttuid

FOMIS álgovuolggalaš vánhenveahkkegirjjis (2018). Sisdoallu guorahallojuvvo ja ođasmahttojuvvo.